Henryk Walezy (1551-1589). Syn Henryka II, króla Francji. Pierwszy król
polski wybrany w wolnej elekcji z udziałem szlachty obradującej na polu
elekcyjnym w 1573 r. Z okazji pierwszej elekcji zostały spisane tzw.
artykuły henrykowskie. Odtąd każdy władca wstępujący na tron polski
musiał je podpisać. W artykułach zawarto niezbywalne prawa ustroju
państwa, m.in. podkreślono nadrzędną rolę sejmu. Wybór Walezego okazał się
niefortunny. Król przybył do Polski w styczniu 1574 r., od razu zrażony
srogą zimą, nie podobały mu się też polskie obyczaje, a Polakom - obyczaje
Henryka i jego świty. Decydujące znaczenie miała jednak nieoczekiwana
śmierć Karola IX, starszego brata Henryka. W czerwcu 1574 r. król uciekł
do Francji, by objąć tron po bracie. Ta potajemna rejterada monarchy pozostawiła
bardzo złe wrażenie w Polsce.
[malarstwo]